PRO Nederland wil de rijken belasten. Op LinkedIn regent het commentaar van rechtse critici. Het meeste is voorspelbaar: “De rijken vinden wel manieren om het te ontwijken. Of ze vertrekken naar België of Dubai. Kortom: dom beleid. Gaat niet lukken.”

Zou kunnen. Maar stel dat ze gelijk hebben. Stel dat een kwart van de 1% allerrijksten daadwerkelijk hun vermogen zo handig herstructureert dat de fiscus er niet bij kan. Of zelfs emigreert. Wat houden we dan nog over?

Eerst de ruwe cijfers

Op basis van de meest recente CBS-cijfers bezit de top 1% van NL-huishoudens circa €616 mrd aan vermogen (peildatum 1 jan 2023). Een jaarlijkse vermogensheffing levert ongeveer het volgende op:

• 1% heffing op het héle vermogen van de top 1% = €6,2 mrd/jaar.
• 2% heffing op het héle vermogen van de top 1% = €12,3 mrd/jaar.

De SP bepleit een heffing van 5% boven €5 mln, dat volgens de SP zélf zo’n €12,7 mrd zou opleveren. Maar dat is dus wel hun eigen raming.

Ik heb met behulp van AI het volgende staatje gemaakt.

Je ziet dat ik rekening hou met een zogenaamde ‘gedragskorting’, om tegemoet te komen aan het bezwaar dat de rijksten zullen vertrekken. Het CPB en internationale onderzoeken gaan er doorgaans van uit dat ontwijking, herstructurering en emigratie de feitelijke opbrengst met zo’n 20 tot 40% zouden verlagen. Daar ga ik dus netjes tussen zitten.

Ervaringen elders tonen dat emigratie meevalt

Overigens blijkt in bijvoorbeeld de staat New York, die in 2021 een belastingverhoging voor vermogenden doorvoerde. Iedereen riep toen dat alle rijken naar Florida zouden vertrekken. In werkelijkheid was het lekeffect verwaarloosbaar. Benieuwd wat de tweedehuizenbelasting van Mamdani in de stad New York gaat doen.

Wat zou jij zélf doen?

Dat het effect meevalt, ligt eigenlijk voor de hand. Mensen bouwen een leven op in Amsterdam of Aerdenhout. Zouden ze dat verlaten voor een villa in Monaco, puur omdat ze één of twee procent meer belasting moeten gaan betalen? Zaken als sociale netwerken, kinderen op school, bedrijfsstructuren en reputatie wegen zwaarder dan veel tegenstanders van links beleid lijken te denken. Ga maar na… als jij 2% over je vermogen moest betalen, zou je dan naar Dubai vertrekken? Of erger, naar België? Nou dan.

Wat rest is een zeven met negen nullen

Zelfs bij de meest pessimistische schatting van 40% ‘erosie’ door ontwijking en emigratie hou je bij een heffing van 2% nog altijd ruim €7 miljard per jaar over. Dat is geen kattenpis.

Is er dan niks tegen in te brengen?
Toch wel. Veel vermogen van de top 1% staat niet op een spaarrekening maar zit in bedrijven, huizen en aandelen en zo. Waardering is lastig, liquiditeit soms ook. Maar dat is vooral een uitvoeringsprobleem, geen principieel argument tegen een vermogensbelasting.

En je maakt mij niet wijs dat iemand met 100 miljoen vermogen niet in staat zou zijn een miljoentje of twee op te hoesten voor de fiscus. Je moet ook een beetje mee willen werken, als geprivilegieerde vermogende.

PS: ik zag ook iemand vanuit de linkse hoek klagen dat armere rijken niet meteen leidt tot rijkere armen. Klopt, maar met 7 miljard kun je bijvoorbeeld de allerarmste gezinnen van Nederland (bijvoorbeeld de 800.000 huishoudens die onder 125% van de armoedegrens zitten) een dikke 700 euro per maand extra geven. Dat is hartstikke goed voor het welzijn van al die mensen, en daarnaast voor hun koopkracht… en dus voor de economie.