25 jaar in Frankrijk gewoond, en ik ben nog niet weg of alles daar verandert in poep. Het grootste probleem is geldgebrek. Er is geen geld voor het onderwijssysteem, waardoor scholen verpauperen. Er is geen geld voor een verhoging van het minimumloon, waardoor de minst gefortuneerden hun huis niet meer durven te verwarmen, en er is te weinig geld voor zorg en voor voedselbanken. En de heersende tendens onder leiders en opiniemakers is: “Dat komt door die vermaledijde linkse facties die steeds meer geld willen voor verhoging van het minimumloon, educatieprojecten en – natuurlijk – immigratie.”
2.267 manieren om het bedrijfsleven te spekken
Waar het níét over gaat, is het feit dat jaarlijks miljarden euro’s verdwijnen in de diepe zakken van het grootkapitaal. De Franse regering telde in mei 2025 in totaal 2.267 verschillende ondersteuningsregelingen voor het bedrijfsleven. Grote ondernemingen zouden – in ruil voor vette subsidies – banen gaan creëren voor de onderlaag, milieumaatregelen nemen, innovatief onderzoek doen en allerlei andere bijdragen leveren aan een welvarend en schoon Frankrijk. In totaal gaat het om een bedrag tussen de 211 en 270 miljard euro.
Geen controle op de besteding
Da’s mooi van de regering, maar er zit een addertje onder het gras. In Frankrijk bestaat namelijk een enorme kloof tussen enerzijds de wet en anderzijds de uitvoering van de wet. Er is niemand die controleert of al dat geld dat het bedrijfsleven vrolijk incasseert ook daadwerkelijk voor de bedoelde bestemming gebruikt wordt.
En zo kan het gebeuren dat een onderneming 100 miljoen krijgt voor het creëren van banen voor praktisch opgeleide werknemers, om vervolgens de productie grotendeels naar lagelonenlanden over te hevelen. Ook krijgen grote bedrijven korting op werkgeverslasten, die het hoogst is bij lonen rond het minimumloon. Ze worden dus financieel beloond om lonen laag te houden, omdat ze anders hun subsidie kwijtraken. En het komt dikwijls voor dat ondernemingen enorme milieusubsidies incasseren zonder milieumaatregelen te treffen, en ga zo maar door. Dit alles kon jarenlang zo doorgaan, terwijl de staatsschuld maar blijft oplopen.
Het grote wegsluizen
Er zijn verschillende boeken geschreven over dit schandaal, waaronder Le Grand Détournement : Comment milliardaires et multinationales captent l’argent de l’État (vrij vertaald: ‘Het grote wegsluizen: hoe miljardairs en multinationals zich publiek geld toe-eigenen’) door de journalisten Matthieu Aron en Caroline Michel-Aguirre. Ook senator Fabien Gay (Parti communiste français), die onderzoek deed naar staatssubsidies, maakt zich hard voor betere controle.
Steeds meer mensen vragen zich af waarom winstgevende multinationals publiek geld ontvangen dat uiteindelijk verdwijnt in de zakken van aandeelhouders, en dat terwijl de regering kampt met enorme tekorten en gewone mensen niet rond kunnen komen. De weggesluisde voordeeltjes lopen samen op tot 211 à 270 miljard euro. Dat is drie keer het totale nationale onderwijsbudget.
Onder de streep komt het erop neer dat kapitalistisch Frankrijk de aandeelhouders spekt terwijl scholieren en studenten in ijskoude of snikhete klaslokalen zitten met meer ratten dan docenten.
Dus als je je afvraagt waarom in Frankrijk zoveel jonge mensen de straat op gaan… geen Antifa, maar Antika.